Verder vooruitkijken bij prestatieafspraken, juist nu!

Joeri Zandvliet en Koen Laarman

Woningcorporaties, gemeenten en huurdersorganisaties stonden in 2020 voor een pittige uitdaging. Allereerst waren er urgente en complexe problemen op het terrein van wonen: het stevige tekort aan sociale huurwoningen, niet aflatende leefbaarheidsissues en toenemende zorgen ten aanzien van de betaalbaarheid. Deze issues vroegen om scherpe en wederkerige prestatieafspraken. Bovendien moest de jaarlijkse cyclus dit keer grotendeels via Teams, Skype of Zoom plaatsvinden. Lastig genoeg zou je zeggen. Toch kozen partijen in veel gemeenten daarbovenop voor een extra complicerende factor. Zij wilden verder vooruitkijken dan slechts het komende jaar en kozen ervoor om de jaarafspraken in te passen in een meerjarig perspectief. Waarom deden ze dat? 

Meerjarige afspraken: een waardevolle ontwikkeling

Toen de Woningwet in 2015 woningcorporaties voorschreef om prestatieafspraken met huurdersorganisaties en gemeenten op te stellen, werd de eis door veel partijen gezien als een ‘moetje’. De samenwerking tussen lokale overheden en corporaties verliep in veel gemeenten immers goed en woningcorporaties zijn als zelfstandige maatschappelijke partijen geen uitvoeringsorganisatie van gemeenten. Het was voor woningcorporaties dus even wennen om zich te conformeren aan de lokale woonvisie.

Inmiddels hebben woningcorporaties, gemeenten en huurdersorganisaties in veel gemeenten een routine hierin gevonden. Er zijn inmiddels duizenden concrete en wederkerige prestatieafspraken opgesteld. Het format dat in prestatieafspraken wordt gehanteerd verschilt per gemeente, maar één model wordt al geruime tijd door Atrivé gestimuleerd en neemt de afgelopen jaren  in populariteit toe: meerjarenafspraken met een langetermijnvisie die geconcretiseerd wordt in jaarafspraken. De waarde en effectiviteit van juist dit model heeft vooral te maken met de huidige situatie op de Nederlandse woningmarkt. Die is namelijk niet eenvoudig. Vanuit meerdere kanten wordt het proces om tot "prestatieafspraken over wonen te komen" bemoeilijkt:

  • woningcorporaties worstelen met een stapeling van opgaven (energietransitie, schaarste aan bouwlocaties, vergrijzingsproblematiek, betaalbaarheid et cetera)
  • de oproep aan lokale overheden om een regierol te pakken neemt toe (maar ervaring en personele/financiële capaciteit hiervoor is vaak niet aanwezig)
  • er is een tekort aan financiële middelen bij de corporaties en
  • de woonvisie is in veel gemeenten verouderd, waardoor uitvoeringskracht op de woningmarkt ontbreekt.

Door meerjarige afspraken én jaarafspraken te koppelen in een overzichtelijke tabel, wordt het bovendien veel prettiger leesbaar dan lange lappen beleidstaal! We delen de goede ervaringen van ons en onze opdrachtgevers graag met jou.

Gat tussen beleid en uitvoering dichten

Een actueel zicht op toekomstige ontwikkelingen en wensen in gemeente en regio is het startpunt. Een meerjarige woonvisie kan dit inzicht verschaffen. Richtinggevende meerjarenafspraken met actuele jaarafspraken die urgentie uitspreken, bieden de mogelijkheid om de leegte tussen statisch beleid en adaptieve, integrale uitvoering op te vullen. Daarnaast is het zaak te zorgen voor een uitvoeringsagenda en een heldere rolverdeling tussen gemeente, corporaties en huurdersorganisaties. Atrivé heeft ervaring in het ondersteunen van deze processen. Het geeft veel voldoening als beleid op deze wijze zijn uitwerking vindt in afspraken en uitvoering. Vooral omdat de opgaven urgent én belangrijk zijn.

Woningcorporaties hebben een sleutelpositie in de energietransitie en ook bij herstructureringsopgaven en leefbaarheidsproblematiek hebben ze vaak een belangrijke rol. Huurdersorganisaties kunnen bij de wijkaanpakken op het gebied van participatie als klankbord en signaleringsfunctie dienen. De afspraken, verwachtingen en resultaten op verschillende thema’s kunnen in prestatieafspraken worden bestendigd en gecontroleerd. Kortom, prestatieafspraken spelen een steeds belangrijkere rol in het woningmarktbeleid en zijn als beleidsinstrument zeer nodig en effectief: 2021 en 2022 worden dé jaren om de woningmarktcrisis het hoofd te bieden.

Doorpraten over voordelen en kansen van meerjarige prestatieafspraken?

Neem dan contact op met één van onderstaande adviseurs.