Regionale Energie Strategie: Decentraal puzzelen met héle grote stukken

Aleida Verheus

In het Klimaatakkoord –nog niet ondertekend!- wordt voorzien in een aanpak om Nederland te gaan vullen met meer duurzame energieopwekkers. Hiertoe wordt Nederland verdeeld in 30 regio’s die een Regionale Energie Strategie (RES) dienen te ontwikkelen. In deze RES moet worden aangegeven hoe de regio bijdraagt aan de duurzame opwek van 35 TeraWattuur (TWh) in 2030. Dat is de hoeveelheid opwek ‘op land’, die dan toegevoegd zou moeten zijn, om aan de doelstelling “49% CO2 reductie in 2030 ten opzichte van 1990” te kunnen voldoen.

Decentrale aanpak

Deze decentrale aanpak is gekozen omdat de ruimtelijke impact van de mogelijke duurzame bronnen zo veel mogelijk op lokaal en regionaal niveau

afgewogen zou moeten worden. Waar zitten de potenties voor duurzame energiewinning zoals geothermie, aquathermie, restwarmte en riothermie? Zijn deze potenties wel te benutten? Is koppeling van de vraag aan dit potentiële aanbod voorstelbaar en exploitabel? Waar zitten de zoekgebieden voor zon op land en wind op land? Welke ruimtelijke belemmeringen zijn er, vanuit wet- en regelgeving maar ook vanuit draagvlak van inwoners en bedrijven?

De opgave is enorm, en als voorbeeld hiervoor zoomen we in op één van de 30 regio’s. Voor de regio Noord-Holland Noord wordt in drie deelregio’s gewerkt omdat de stakeholders (provincie en gemeenten) het belangrijk vinden, de lokale bijzonderheden goed te kunnen onderscheiden in het proces. De regio NHN wordt hiervoor als te groot beoordeeld. De RES wordt dan ook opgebouwd uit drie deel-RES-sen. Eén van de deelregio’s is West Friesland en bestaat deels uit open groen gebieden en deels uit stedelijk gebied. In het stedelijk gebied is realisatie van zonneparken en windmolens niet mogelijk. Wat betekent dit dan dat voor de regionale opgave en de hoeveelheid open groen landschap?

Puzzelen

De RES wordt in veel regio’s opgesteld met behulp van ruimtelijke ateliers (al dan niet in voorbereiding). In deze ateliers komen de grote kaarten van het gebied op tafel met op schaal de mogelijke duurzame bronnen. Een vierkantje voor een zonnepark, een rondje voor een windmolen.

De duurzame bronnen hebben op verschillende locaties een andere opbrengst. Een windmolen in de Kop van Noord-Holland brengt meer energie op dan een molen met hetzelfde vermogen in de Achterhoek. Meerdere windmolens bij elkaar zullen zo optimaal mogelijk geplaatst moeten worden om het maximale rendement eruit te kunnen winnen.

Bij zonneparken is het van belang wat de kwaliteit van de ondergrond is en of deze geheel ‘afgesloten’ kan worden door aaneengesloten zonnepanelen. Of is er licht en lucht nodig en gewenst en is de plaatsingsdichtheid van de panelen daarmee lager dan maximaal? Hoe lang blijft een zonnepark staan, en wat is de bestemming van de grond daarna?

Een geothermiebron in de ondergrond van landelijk gebied lijkt niet goed te benutten. Immers de dichtheid van de aan te sluiten warmtevragers is te laag voor een gezonde exploitatie. Echter, als je hierdoor minder windmolens en zonneparken nodig hebt voor de opgave, is een onrendabele top dan wellicht te accepteren?

 

Duurzame opties nu en straks

De aan de horizon glorende nieuwe technieken geven enerzijds wat rust: niet alles hoeven we nu met de technieken van nu op te lossen. Waterstof! Hoogtemperatuur warmtepompen! We hebben nog de tijd; laten we niets overhaasten. We moeten wel voorkómen, dat we blijven zoeken zonder een besluit te nemen met de kennis van nu. Elke dag dat we geen duurzame bron toevoegen maakt het lastiger om de doelstelling in 2030 te halen.

Als het Klimaatakkoord daadwerkelijk ondertekend gaat worden door het kabinet (in mei van dit jaar verwacht) dan kan het RES-proces in Noord-Holland Noord gaan starten. En de inwoners en stakeholders zullen dan uitgenodigd worden om mee te denken over deze enorme opgave. Gemeenten zullen zich realiseren dat alle zeilen bijgezet moeten worden om de doelstellingen te behalen en hun inwoners maximaal gaan enthousiasmeren om inbreng te leveren. Een kabinetsbesluit met een duidelijke ‘stip op de horizon’ is nu wel vereist om mensen te bewegen deze enorme puzzel met elkaar te gaan leggen.

Als alle RES-sen zijn aangeleverd, zal blijken of de optelsom van de regionale biedingen, voldoende is voor de landelijke opgave. Het betrekken van inwoners en stakeholders zal van essentieel belang zijn voor de kwaliteit van het eindbod en de uitvoerbaarheid daarvan. Netbeheerders, ondernemers, dorpsraden, woningcorporaties, iedereen heeft een visie op en een belang bij de toekomst. De tweejaarlijkse herziening van de RES (in lijn met de op handen zijnde Omgevingswet) maakt bijsturen en verdiepen van de discussie mogelijk.

Meer weten of overleggen?

Neem contact met mij op.

 *
 *
naam@bedrijf.nl
012-3456789
 *
Aleida Verheus
T: 06 - 29 62 34 96
E:a.verheus@atrive.nl
LinkedIn
Aleida Verheus