Paul Doevendans naar de volgende fase: reflectie, doorgeven en (een beetje) terugschakelen

Interview met een bijzondere collega

Na 11 jaar adviseur ‘maatschappelijk organiseren’ bij Atrivé te zijn geweest, gaat Paul Doevendans Atrivé verlaten. In zijn afscheidsmail aan zijn collega’s schreef hij dat hij ervaren had hoe moeilijk het is om groeiende verlangens naar ‘een betere wereld voor onze kinderen’ en naar ‘meer eigen tijd’ in de rauwe werkelijkheid van zijn dagelijks leven vorm te geven. Door deze stap hoopt hij hierin een betere balans te vinden. In Pauls woorden: “In bepaalde fasen van mijn leven ben ik te veel bezig geweest met ‘de bedrijfsvoering van het leven’, van de hypotheek tot en met de boodschappen en de administratie. Nu kies ik bewust voor ‘en’-‘en’ zodat er naast boeiend werk meer tijd en energie overblijft voor de bedoeling in werk en leven.”

Drijfveren en twee rode lijnen

Bij Atrivé, maar ook daarbuiten, staat Paul bekend als een ‘autonome professional’: op een eigen wijze, geïnteresseerd, nieuwsgierig zelfs, lerend en ontwikkelend, zoekend naar patronen en mechanismen, met soms wetenschappelijke onderbouwing en een filosofische inslag. De rode draad in zijn werkend leven is om bij woningcorporaties (en andere organisaties in het maatschappelijk middenveld) de maatschappelijke waarde te vergroten. De corporatie is een bijzondere maatschappelijke organisatie; niet een organisatie van de overheid, van de markt of van de huurders.
Juist die eigensoortige maatschappelijke  positie van woningcorporaties boeit hem: het vermogen om maatschappelijke waarde te creëren en dat te doen in verbinding met andere partijen in de samenleving. Het zijn de rode draden geweest die door Pauls werkend leven liepen en lopen; voorheen bij onder meer Arwon (nu Alwel) en de SEV (Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting) en daarna bij Atrivé. Het boeit hem om maatschappelijke betrokkenheid en invloed vorm te geven in Hoe de samenleving is georganiseerd en de plek van corporaties als maatschappelijke organisatie daarinbelanghouderschap, participatie en partnerschap.
Paul geniet ervan als er in dergelijke klussen een beroep werd gedaan op zijn conceptuele kracht om nieuwe kennis, nieuw inzicht en instrumentarium te creëren en dit binnen de sector te delen. Paul: “Concepten geven houvast en inspiratie. Je hebt een concept, een ideaal of visie nodig om naar toe te werken. Maar daarnaast moet je ook pragmatisch zijn: zorgen dat het werkt. Het één kan niet zonder het ander. Voor mij is het ideaal: een corporatie die zich bewust is van zijn maatschappelijke positie, inzet op maatschappelijke waarde en die zich verbindt met de wereld om zich heen. Zonder dat ideaal zou ik alleen maar een man zijn die projectjes doet. Alleen pragmatisch zijn (‘als het maar werkt’) geeft ad hoc oplossingen waarbij je koersloos bent. Maar als je alleen idealistisch bent gebeurt er niets.

Pragmatisme kan niet zonder idealisme (en andersom): pragmatisch-idealisme dus.

De relatie van corporaties met de samenleving versterken

Gezien Pauls drijfveren is het niet verwonderlijk dat veel van zijn projecten zich afspeelden op sectorniveau (bijvoorbeeld voor Aedes, de VTW, Platform31, SVWN en de NVBW). Terugdenkend aan 11 jaar Atrivé komen talrijke mooie momenten en projecten naar boven. Zoals het project MOOi waarmee Pauls loopbaan bij Atrivé begonnen is. Pauls gedrevenheid en werk aan ‘maatschappelijk ondernemerschap’ droogde bij de SEV enigszins op. Paul richtte toen samen met René Scherpenisse het netwerk MOOi op en Atrivé was bereid dit te faciliteren. MOOi bestaat nog steeds, als netwerkje van maatschappelijk gedreven bestuurders. Naast MOOi kwamen nog andere mooie projecten zoals ‘Wat Werkt in de Wijk’ en de ‘Wat werkt Studio’, de Aedes-projecten ‘Legitimatie, participatie en stakeholderinvloed’, de ‘Trias Legitimatiecheck’, de evaluatie van de Woningwet, de ‘Vrijplaats verantwoorden en toezien zoals het bedoeld is’, ‘NVBW-masterclasses’, publicaties voor de VTW, de voorstudie Organisatienetwerken, vele klussen huurdersparticipatie, maatschappelijke raden, zelfevaluatie van Raden van Commissarissen en nog heel veel meer.

Eén van de ‘klussen’ waar Paul bijzonder van genoot was het programma ‘Legitimatie, participatie en stakeholderinvloed’ dat hij mede heeft begeleid voor Aedes. Dit programma had als doel de woningcorporaties weer te verbinden met hun omgeving. Een groot project dat meer dan twee jaar duurde en waarbij tal van concepten en instrumenten werden ontwikkeld. En ook nieuwe praktijken. Deze klus was Paul op het lijf geschreven: lekker complex, samenwerken met allerlei partijen, op sectorniveau en lerend en ontwikkelend bezig zijn met zijn ideaal en inhoud die hem boeide.

Toekomstige ontwikkelingen in de sector

Vanwege Pauls helicopterview op de sector, waren we natuurlijk benieuwd naar de ontwikkelingen die hij voor de sector voorziet in de nabije toekomst. Hij schetste er drie.

  1. Maatschappelijk elan in de sector neem toe
    Een aantal ‘overenthousiaste ondernemers’ in de corporatiesector vlogen een jaar of tien à vijftien geleden behoorlijk uit de bocht. Als reactie daarop is de sector door het rijk flink teruggefloten. Maar corporaties gaan zich weer sterker maatschappelijk positioneren en krijgen weer meer mogelijkheden, in regelgeving en hopelijk ook financieel. Je voelt dat er in de sector gelukkig nog voldoende mensen zijn die hier op in willen spelen. Met verstand én enthousiasme. Het vuur neem weer toe. Het is keihard nodig. En hieraan gelinkt zit Pauls tweede toekomstvoorspelling.
  2. Samenwerken in (organisatie)netwerken heeft de toekomst
    De maatschappelijke opgaven van deze tijd zijn te groot en complex om door corporaties alleen te worden opgepakt.  Samenwerken in organisatienetwerken wordt steeds meer gewoon en vereist. Neem een probleem als ‘armoede’: het raakt corporaties direct waar het linkt aan ‘huurachterstanden’ en ‘betaalbaarheid’. Maar het speelt ook in de andere levensdomeinen van mensen*.
  3. Naast juistheid en waarheid wordt waarachtigheid een belangrijk thema
    Mede ontleend aan de ideeën van de filosoof Jurgen Habermas komt hij tot een toekomstvoorspelling voor zowel de sector als voor de samenleving als geheel. Naast de terechte aandacht voor juistheid (“doen we de goede dingen?”) en waarheid (“kloppen de feiten?”) verwacht Paul meer en meer aandacht voor waarachtigheid: is een persoon waarachtig, authentiek, geloofwaardig? Dat gaat verder dan de ‘juiste’ dingen zeggen. Het gaat om de congruentie van persoon, zijn uitspraken en gedrag, of iemand is zoals hij zich voordoet. Waarachtigheid wordt, zeker met de opkomst van artificiële intelligentie, een belangrijk thema, aldus Paul. Het wordt belangrijk dat hetgeen “you see” ook werkelijk hetgeen is “you get”. Geen schone schijn maar geloofwaardigheid.

Toekomst Paul en Atrivé

In veel mooie projecten werkte Paul samen met zijn collega’s van Atrivé. Die wenst hij nu ook alle goeds. Paul: “Ik heb echt het gevoel dat Atrivé een zonnige toekomst tegemoet gaat. Er werken daar zoveel leuke, deskundige en betrokken mensen dat corporaties en andere partijen daar graag een beroep op zullen blijven doen. Bovendien, de nieuwe samenwerking met Rijnconsult heeft veel te bieden. Atrivé, het ga je goed!”

Zelf kijkt Paul er naar uit zijn kennis en ervaring te mogen inzetten bij een mooie mens- en maatschappijgedreven corporatie, met een fijne bestuurder en nieuwe collega’s. Hij kiest nu bewust voor meer tijd voor zijn privéleven en krijgt de mogelijkheid om dit te combineren met de rol van bestuursadviseur bij Zayaz voor 3 dagen  per week, waarbij hij ook ondersteuning gaat bieden aan de organisatie- en participatieontwikkeling van Zayaz en Tiwos. Hij verwacht er ook zelf weer veel te leren en samen met collega’s en partners nieuwe dingen te ontwikkelen. 
De Atrivé collega’s van Paul wensen hem een mooie toekomst en zullen hem ongetwijfeld nog ontmoeten om een goed gesprek te hebben en elkaar te inspireren.

* Het geldt ook voor leefbaarheid. In opdracht van Aedes heeft Atrivé hiervoor een praatplaat ontwikkeld, als hulpmiddel voor de sector, juist ook om aan de hand van de praatplaat in gesprek te gaan met andere partijen.