Bewustwordingscampagnes langer thuis wonen: wat werkt?

Zo lang mogelijk zelfstandig en zelfredzaam wonen. Dat is de wens van senioren en mensen met een beperking en de overheid zet daar de laatste jaren sterk op in. Om de bewustwording over de veranderingen in het overheidsbeleid te vergroten onder inwoners en hen te stimuleren om daarop te anticiperen, zijn er in talrijke gemeenten campagnes. Wat is een effectieve campagneaanpak en wat levert deze inzet op? Dat is duidelijk geworden uit drie uitgebreide, representatieve evaluaties die wij onlangs uitgevoerd hebben voor twee regio’s en voor een gemeente waar al jaren een campagne loopt.

Wat werkt?

Een campagne die bestaat uit een aantal op elkaar afgestemde onderdelen is het meest effectief. Cruciaal is een persoonlijke brief aan inwoners om de campagne, huisbezoeken, informatiemarkten (en subsidieregeling) onder de aandacht te brengen. Een belangrijke onderlegger van een campagne zijn de huisbezoeken door vrijwilligers die met behulp van een checklist (gebaseerd op de Huistest) de bewoner attenderen op verbeterpunten in de woning. Vaak is men verbaasd over de mogelijkheden en gaat men naar aanleiding van het huisbezoek verschillende aanpassingen uitvoeren. De huisbezoeken hebben ook duidelijk een signalerende functie, bijvoorbeeld het beperkte sociale netwerk van een bewoner, een vervuilde of gevaarlijke woonsituatie, financiële problemen van de bewoner. Geregeld wordt er doorverwezen naar een professionele ouderenadviseur, het Wmo-loket of een vrijwillige hulpdienst.

Informatiemarkten worden zeer gewaardeerd door de bezoekers en bieden de mogelijkheid om het gesprek te voeren met inwoners over het tijdig aanpassen van hun woning. De markten zijn een mooie kans om een grote groep mensen tegelijkertijd bewust te maken. Het bezoekersaantal per markt ligt vaak tussen 125 tot 500 mensen.  De campagne wordt lokaal goed ingebed en geeft reuring als het lokale netwerk van professionals en vrijwilligers die veel in contact zijn met de beoogde doelgroep, betrokken wordt en de lokale markten/activiteiten/bijeenkomsten in een gemeente benut worden. Hierdoor kan er veel bekendheid worden gegeven aan de campagne en wordt -zeer essentieel!- de ‘boodschap’ herhaald. Tenslotte draagt het betrekken van lokaal of regionaal werkzame ondernemers (voor informatie, advies, verkoop en installatie) bij aan de bekendheid van de campagne en aan het gemak voor inwoners om gewenste woningaanpassingen aan te schaffen.  

Wat zijn aandachtspunten?

In de evaluatierapporten zijn per onderdeel van de campagnes de ervaringen beschreven. Daaruit komen ook diverse aandachtspunten, zoals:

  • Leg het accent op comfort, gemak en veiligheid zodat men preventief aan de slag gaat.
  •  De campagnes raken de gemeentelijke werkvelden ‘wonen’ en ‘sociaal domein’. Betrokkenheid van medewerkers van beide domeinen is belangrijk gezien de raakvlakken die de campagnes hebben met wonen (tekort geschikte woningen, langer thuis wonen) én zorg en het netwerk dat vanuit het sociale domein (lokale netwerk) erbij betrokken kan worden.
  • Communicatie loopt als een rode draad door de campagne. Betrek vanaf de start de beleidsmedewerker communicatie voor een soepele en effectieve uitvoering van de campagne.
  •  Bewustwording is geen project maar een proces. Een proces die een lange adem vergt. Zorg na de (vaak intensieve) startfase voor inbedding van de werkzaamheden in het reguliere proces. 
  • Een subsidie of de blijverslening is een middel en geen doel op zich. Het kan één van de onderdelen van een campagne zijn. 

Wat zijn de resultaten?

Bewustwording is te meten via een enquête. In regio FoodValley is een representatieve enquête uitgevoerd onder de doelgroep van de campagne. Daaruit blijkt dat bijna 45% van de doelgroep bekend is met de campagne Woon Bewust. Andere meetbare resultaten zijn het aantal huisbezoeken, het aantal bezoekers en hun waardering van de informatiemarkten, het aantal bezoekers van de website en het aantal ingevulde digitale huistesten. Als een gemeente een stimuleringsregeling heeft dan kan exacter bepaald worden hoeveel woningen aangepast zijn en welke woningaanpassingen uitgevoerd zijn. Uit de evaluatie in gemeente Rheden blijkt dat er vooral geïnvesteerd wordt in de badkamer (66% van totale bedrag).  De top 5 maatregelen zijn:

  1. Beugels naast douche
  2. Tweede trapleuning
  3. Beugel bij trap
  4. Verwijderen van oude tegels in badkamer voor aanbrengen antisliptegels
  5. Thermostatische douchekraan.

Project afgerond, en wat dan?

‘De grote uitdaging is: hoe houd je het draaiende?’  Een terechte vraag, die veelvuldig wordt gesteld door gemeenten waar in een doorlooptijd van nog geen jaar een intensieve bewustwordingscampagne heeft gelopen. Een vervolg is wenselijk, gezien de inzet en tijd die is geïnvesteerd, de ervaring/leerpunten die zijn opgedaan en de enthousiaste vrijwilligers. Maar bovenal omdat het langer thuis wonen belangrijk blijft gezien de vergrijzing en het overheidsbeleid om mensen langer zelfstandig te laten wonen. De basis van de campagne staat. Daarop kan voortgebouwd worden door een ‘lightversie’ van de campagne uit te rollen of andere accenten te leggen (bijvoorbeeld op dementie, duurzaamheid, toegankelijkheid woonomgeving, mantelzorg).

Bronnen & rapporten downloaden

Deze blog is gebaseerd op jarenlange ervaringen met bewustwordingscampagnes en de resultaten van evaluatieonderzoek van: 

  • Woon Bewust regio FoodValley (7 gemeenten, www.woonbewustfoodvalley.nl; download het rapport). Atrivé was in 2014-2015 regionaal projectleider en is in 2016 beperkt betrokken.
  • Langer thuis wonen in Regio Rivierenland (10 gemeenten, download het rapport). Gemeenten hebben het project ‘Opplussen’ uitgevoerd in samenwerking met Regio Rivierenland. Atrivé heeft het evaluatieonderzoek uitgevoerd.
  • Mijn huis, mijn toekomst in alle (7) dorpen in gemeente Rheden. Schellekens Advies en Atrivé zijn sinds 2011 betrokken bij Mijn huis, mijn toekomst. Download hier het evaluatierapport.
  • Voor de betrokken gemeenten en haar samenwerkingspartners bieden deze evaluatierapportages helder inzicht in de resultaten, de succesfactoren en de verbeterpunten van de campagnes.

Andere bewustwordingscampagnes:

Meer weten of overleggen?

Neem contact met mij op.

 *
 *
naam@bedrijf.nl
012-3456789
 *
Kim Oude Luttikhuis
T: 06 - 25 05 18 43
E:k.oudeluttikhuis@atrive.nl
LinkedIn
Kim Oude Luttikhuis