Menu

De maatschappij op visitie: visitatie nieuwe stijl

De meeste corporaties die ik ken doen enorm hun best om goede dingen te doen voor bewoners en samenleving. Het overgrote deel van die inspanningen wordt geleverd in het dagelijkse werk en wordt zichtbaar en tastbaar in het directe contact van corporatiemedewerkers met bewoners aan de balie bij de corporatie of in en rondom de woning. Daar wordt de maatschappelijke dienst daadwerkelijk verleend en veel maatschappelijke waarde tot stand gebracht.

Diezelfde corporaties nodigen, bij gelegenheid, als onderdeel van hun maatschappelijk relatiemanagement of op welbewust gekozen momenten in de maatschappelijke beleidscyclus, ook hun stakeholders uit. Om samen de lokale woonagenda te vormen, beleid te ontwikkelen, afspraken te maken over samenwerking en inzet, of om verantwoording af te leggen over keuzes, activiteiten en resultaten. Voor een deel is dat gewoonweg een wettelijke verplichting. Anderen voelen ook een morele plicht, die hoort bij het wezen van een maatschappelijke organisatie of bij het krijgen en nemen van verantwoordelijkheid. Voor veel corporaties is het ook  een kans om te verbinden, relaties te verbeteren, het goede gesprek te voeren, tot vruchtbare samenwerking te komen, samen het wonen van mensen vorm te geven.

Visitatie: het moet, het hoort, het loont

Zo kun je ook naar visitatie kijken. Als iets dat moet. Als iets dat hoort. Als iets dat loont. Dát visitatie moet staat inmiddels in de Woningwet en stond eerder al in de Governancecode. Eens in de vier jaar ben je in elk geval aan de beurt. Dat visitatie hoort voor een corporatie als maatschappelijke organisatie, is wat mij betreft ook evident. Als je maatschappelijke verantwoordelijkheid neemt en krijgt, hoort verantwoording afleggen er gewoon bij. En dat is niet hetzelfde als extern toezicht van rijkswege; het gaat om laten zien wat je gedaan hebt met de verkregen maatschappelijke verantwoordelijkheid aan die partijen die als het ware je ‘maatschappelijke eigenaar en partner’ zijn, voor wie je waarde creëert, met wie je werkt … van wie je bent; noblesse oblige!

Dat visitatie loont ervaart een meerderheid van de corporaties, zo bleek onlangs ook uit een onderzoek van Aedes en VTW onder bestuurders en commissarissen van corporaties. Visitatie als vorm en moment van maatschappelijke verantwoording, draagt bij aan het maatschappelijk functioneren en presteren en daarmee aan de legitimatie van corporaties.

Visitatie nieuwe stijl

Maar visitatie kan in deze tijd veel meer betekenen, voor corporaties én samenleving. Dat vraagt ook van visitatie een ontwikkeling die ik kortweg aanduid als ‘vermaatschappelijking’. Enkele kenmerken van deze vermaatschappelijking van visitatie:

  • focus op maatschappelijke waarde in de ‘echte’ maatschappelijke praktijk
  • meer oog voor het functioneren en presteren van het lokale woonnetwerk
  • een groter gewicht voor directbelanghebbenden (in de leefwereld) ten opzichte van de benoemde belanghouders (in de systeemwereld)
  • in de vorm van een ‘goed gesprek’ over keuzes en dilemma’s, over verwachtingen en prestaties, op basis van een goed fundament in feiten en cijfers en met een rijke maatschappelijke feedback voor corporaties en andere partijen
  • een grotere betrokkenheid en rol voor lokale partijen in het visitatieproces als geheel, in de geest van hun ‘eigenaarschap’ van de corporatie
  • gecombineerd met momenten in de lokale maatschappelijke beleidscyclus van corporaties en hun partners, zoals de evaluatie van prestatieafspraken
  • een krachtige begeleiding van de visitatie door een kritische commissie, als onafhankelijk en deskundig gespreksleider én geoefend beoordelaar.

Zo ontstaat een visitatie nieuwe stijl die met recht een ‘maatschappelijke visitatie’ genoemd kan worden. Met een grote meerwaarde voor corporaties én samenleving, in al haar facetten. Die zich bovendien onderscheidt van extern toezicht, in oriëntatie en vorm, waardoor doublures worden vermeden. En die amper als extra of zelfs als last wordt ervaren.

Maatschappelijke visite

In visitatie-experimenten wordt deze ontwikkeling nu beproefd en de eerste geluiden daaruit zijn veelbelovend. Dat kan haast ook niet anders als visitatie ervaren wordt als visite. Een goed voorbereide visite, dat wel. Een visite met verdiepende en generatieve gesprekken over zaken die er toe doen; een visite met nieuwe gasten, die leidt tot kennismaking, tot andere inzichten en nieuwe relaties. Een visite ook, met een onafhankelijke en deskundige bezoeker die zo nodig ook ‘de waarheid’ op tafel legt en het goede gesprek faciliteert.

Toe aan een visitatie? Maak er een maatschappelijke visite van!

Paul Doevendans
Atrivé-adviseur maatschappelijk organiseren en SVWN-experimentbegeleider

Deel deze pagina op:
  • Paul Doevendans

    senior adviseur maatschappelijk organiseren
    06 53 92 51 89

    p.doevendans@atrive.nl