Rudi Thomas blogt over governance in corporatiesector

Rudi Thomas heeft op Corporatie.nl een blog geplaatst met de titel 'Wat is er toch aan de hand met governance in deze sector?'

Lees ook hier zijn blog:


Wat is er toch aan de hand met goverance in deze sector?
Er is een toenemende spanning tussen Raden van Toezicht en het bestuur. Het is opvallend hoeveel bestuurders eruit gezet worden of gedreigd eruit gezet te worden. Waarom moet dat zo? Kunnen we niet meer normaal met elkaar omgaan? Ik vraag me af of commissarissen en toezichthouders hun eigen functioneren wel genoeg aan de orde stellen. Natuurlijk: er zijn zelfevaluaties en sommige toezichthouders betrekken daar zelfs een externe partij bij. Vaak is het echter onduidelijk wie die externe is. Bovendien, wie garandeert dat die externe hiertoe is uitgerust? De belangrijkste vraag is echter: is de Raad in staat om zich gedurende het hele jaar de maat te nemen?
Zelfreinigend vermogen?
Neem bijvoorbeeld fusieprocessen. Hoeveel fouten daar niet worden gemaakt! Het zijn uitgerekend de toezichthouders die zich laten verleiden tot toekomstbepalende standpunten, keuzes en onomkeerbare gevolgen. Hier blijven zij vervolgens zelf toezicht op houden. Bestaat er überhaupt een Raad van Commissarissen die binnen een halfjaar na een fusie een echte analyse van zijn besluitvormingwijze durft te ondergaan?

Waarom, waarvoor en waartoe?
Toezichthouders willen steeds meer informatie. Ze willen meer met details bezig zijn. Zelfs tijdens formele RvC-vergaderingen blijven ze maar vragen stellen aan de bestuurder. Waarom wordt bij elk agendapunt dat grote inhoudelijke en financiële gevolgen heeft, niet de kernvraag aangeboord: waarom, waarvoor en waartoe?

Welke toezichthouders durven hun eigen toegevoegde waarde te toetsen, bij zichzelf en bij collega’s? En vooral: welke toezichthouders durven hun eigen conclusie te trekken en hun rol terug te geven aan de maatschappij, vanwege foute beslissingen en onvoldoende waardetoevoeging? Ik ben die toezichthouders nog niet tegen gekomen…

Toezichthouders: geef de bestuurder rugdekking!
Toezichthouders worden getraind in termen als ‘afstand houden’, ‘schuren’ en ‘kritisch zijn’. De toenemende woordenlijst die hierbij wordt gebruikt, bevat begrippen die je bijna agressief kunt noemen. Daarnaast zijn er nog de zogenaamde professionaliseringsopleidingen en alle turflijsten waaraan voldaan moet worden. Toezichthouders hebben een verkrampte opstelling rond de 4jaarsbenoeming van bestuurders, die sowieso al wordt voorgesorteerd door een idiote houding van ‘over de datum zijn’.

Waarom nemen toezichthouders – de goede te na gesproken – niet als grondhouding aan om hun bestuurder te steunen? Toezichthouders, ga er toch gewoon achter staan en geef rugdekking! Stimuleer de bestuurder liever dan een wedstrijdje ‘wie schuurt het hardst?’ te spelen. De bestuurder heeft toch al zo’n heavy rol. Inderdaad, maatschappelijk gezien heeft hij een prachtige job, die natuurlijk goed betaald wordt. Maar vergeet niet dat het ook een waanzinnige strijd is: complexe vragen, specifieke kennis, regelgeving, ondernemerschap, grote financiële risico’s en bedrijfsvoeringskwesties…

Baas van de bestuurder?
Toezichthouders hebben de werkgeversrol, waarmee ze zich toestaan zich als de baas van de bestuurder te manifesteren. Helaas. Dus moet de bestuurder wijken. Maar wat legitimeert een toezichthouder om afscheid te nemen van een bestuurder en zich daar niet voor te verantwoorden? Los van alle shit-zaken gaan er te veel goede volkshuisvesters de straat op.

Ik twijfel er steeds meer aan of een kwaliteitstoezichthouder tevens de werkgeversrol kan vervullen. In bijna alle gevallen die ik meemaak, gaat het om machtsmisbruik. Niet alleen tussen het toezicht en het bestuur, maar in toenemende mate ook binnen het team van toezichthouders. Hoe kan een gedelegeerd commissaris – net als bij ons aller Vitens – tijdelijk de plaats van een weggestuurde bestuurder bezetten, inventariseren en een koers inzetten, om daarna weer in zijn oude voorzittersrol te stappen? Dat wil je toch niet bedenken! Je laat dan een organisatie en de belangrijkste spelers 6 tot 8 weken bungelen…

Wat is er toch aan de hand?
De zogenaamde professionalisering heeft ons weinig goeds gebracht. Mijn beeld is dat we ernstig achteruit boeren. Ik zie te veel situaties waar de integriteit overstemd wordt door een houding van ‘dit moet kunnen’. Nog steeds zie ik vriendjespolitiek, gekonkel en grote misverstanden. Helaas hebben we geen autoriteit gekregen. Bestuurders zijn vleugellam om de kwetsbaarheid van hun toezichthouders zodanig aan te kaarten, dat er gevolgen worden genomen, in plaats van ze als boemerang terug te krijgen.

Dus: het is de hoogste tijd om naar een gelegitimeerd en corrigeerbaar toezicht te gaan. Daar heb ik ook gedachten bij!

Deze blog is op 15 december 2011 gepost op corporatie.nl